بنا بر گزارش انجمن قلب امریکا و سایر مؤسسات مسؤول در این زمینه، اندازه‌ی دور کمر را می‌توان قوی‌ترین شاخصه‌ی بیماری قلبی و دیابت دانست. اما کارشناسان چه پیشنهادهایی در این زمینه دارند؟ اندازه‌ی دور کمر شما باید کم‌تر از اندازه‌ی قد شما به اینچ باشد (مردان دارای قد متوسط باید دور کمرشان کم‌تر از 35 اینچ باشد و زنان باید دور کمری کم‌تر از 5/32 داشته باشند). اگر اندازه‌ی دور کمر شما در این بازه قرار نمی‌گیرد، باید تلاش کنید و دور کمرتان را کاهش دهید. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند چربی‌های دور شکم فقط باعث بیماری نمی‌شوند بلکه بافت‌های چربی عملکرد مغزتان را کاهش می‌دهند.

در مطالعه‌ای که اخیرا در نشریه‌ی «غددشناسی بالینی و متابولیسم» منتشر شد، محققان دریافتند عملکرد و توانایی‌های مغزی در زنان چاق کم‌تر از زنان لاغر است. به علاوه، وقتی زنان چاق لاغر می‌شوند، مغز واکنش نشان می‌دهد و تأثیرات بیمارگونه‌ی اضافه‌وزن، برعکس می‌شود. اگر تا به حال دنبال انگیزه‌ای برای ورزش کردن بوده‌اید، یافته‌های این مطالعه و نیز شواهد به دست آمده درباره‌ی تأثیرات چاقی بر ذهن و بدن شما، می‌تواند انگیزه‌ای باشد برای فعالیت‌های جسمانی.

چربی به چه صورت بر بدن و مغز شما اثر می‌گذارد؟

سالیان سال است که دانشمندان اثبات کرده‌اند چربی تأثیرات ناخوشایندی بر بدن دارد؛ از افزایش احتمال ابتلا به آلزایمر (35%برای افراد چاق) و دیابت نوع 2 (بیش از 80% افراد دیابتی چاق هستند) تا بالا رفتن فشار خون (که به کلیه‌ها آسیب می‌رساند)، پوکی استخوان، تنگی نفس در زمان خواب، آسم و سرطان. شاید مصرف چربی‌ها احساس خوبی به شما بدهد ولی در واقع بدن شما را مسموم می‌کند.

مطالعه‌ای دیگر که در مؤسسه‌ی «رند» انجام شده بود نشان داد چاقی بیش‌از کشیدن سیگار، مصرف الکل و یا فقر و تنگدستی برای بدن مضر است.

وقتی که یک تکه‌ی دیگر چیزکیک برمی‌دارید، شاید به این‌که چربی‌ها روزی برای شما مشکل ایجاد کنند، فکر نمی‌کنید. ولی مهم است که درباره‌ی چیزهایی که امروز می‌خورید، فکر کنید:

  • تحقیقات علمی نشان داده‌اند چربی‌ها باعث افزایش تعداد پروتئین‌ها در بدن می‌شود که خود به مجموعه‌ای از اتفاقات منجر می‌شوند و می‌توانند شما را در معرض بیماری قرار بدهند.
  • سلول‌های چربی موادی را تولید و ترشح می‌کنند که در بدن شما از جمله در قلب و ماهیچه‌های شما حرکت می‌کنند و در بدن ایجاد التهاب می‌کنند؛ این التهاب خود زمینه‌ساز بسیاری از بیماری‌ها از جمله افسردگی است.
  • مقاومت در بدن انسولین که در نتیجه‌ی چاقی به وجود میآید با افزایش میزان اسیدهای چرب، استرس اکسیداسیون و التهاب ارتباط دارد.
  • به طول انجامیدن فعالیت‌های متابولیکی مغز که با نحوه‌ی استفاده‌ی مغز افراد چاق از قند ارتباط دارد، می‌تواند باعث آسیب‌های ساختاری به سلول‌های مغز شود که در نهایت به مشکلات شناختی منجر می‌شود.
  • از آن‌جا که مغز هیچ سلول چربی ندارد، دانشمندان معتقد بودند که مغز در برابر چربی‌ها ایمن است. اما مطالعات انجام شده روی حیوانات نشان داده‌اند چاقی باعث ضعیف شدن سد خون ـ مغز می‌شود و در بافت مغزی نفوذ می‌کند. ماده‌ی ترشح شده توسط سلول‌های چربی که به اینترلوکین‌1 موسوم است، نیز در مغز نفوذ می‌کند.
  • در مطالعاتی که روی حیوانات انجام شده، مشخص شده که چربی باعث کم شدن قوه‌ی شناخت، حافظه و نیز مهارت‌های یادگیری می‌شود.
  • نشریه‌ی «علوم اعصاب» با انتشار نتایج تحقیقی که در کالج پزشکی دانشگاه جرجیا ریجنتس نشان داد، وقتی که اینترلوکین‌1 وارد مغز موش‌ها می‌شود، در کار هیپوکاموس که مسؤول حافظه و یادگیری است، اختلال ایجاد می‌کند و نیز سلامت سیناپس‌ها را که امکان ارسال پیام‌ها را از طریق نورون‌ها فراهم می‌سازند، کاهش می‌دهد.

این حقایق تصویری منفی از تأثیر بستنی بر جسم و روان ما ارائه می‌دهد ولی تحقیقی که به تازگی انجام شده، نشان می‌دهد ما می‌توانیم این تصویر منفی را از طریق تغییرات کوچک در شیوه‌ی زندگی خود، به تصویری مثبت تبدیل کنیم.

این تحقیق جدید چه می‌گوید

محققان یک مرکز درمانی چاقی در یک دانشگاه دولتی در برزیل دو مورد را مورد بررسی قرار دادند: عمل جراحی باریاتریک چگونه بر عملکرد شناحتی و متابولیسم مغزی تأثیر می‌گذارد. یافته‌های آن‌ها واقعاً روشنگرانه و الهام‌بخش بود.

سی و سه زن برای مطالعه انتخاب شدند که 17 نفر از آن‌ها دارای چاقی مفرط و 16 نفر از آن‌ها لاغر بودند. مغز زنان قبل از عمل جراحی از طریق آزمایش‌های عصبی‌ـروان‌شناختی و توموگرافی گسیل پوزیترون (پت اسکن) مورد بررسی قرار گرفت و مناطقی از مغز دارای اختلال تشخیص داده شد. نکته‌ی کلیدی و مهمی که پژوهشگران به آن دست یافتند این بود که مغز این زنان قند را سریع‌تر از مغز زنان گروه کنترل (لاغر) می‌سوزاند. به دنبال عمل جراحی، هم نحوه‌ی سوخت‌وساز قند توسط مغز بهتر شد و هم مهارت‌های شناختی آن‌ها که با عملکردهای اجرایی مرتبط بود، بهبود یافت. از آن‌جا که این زنان بیست‌وچهار هفته قبل از عمل تحت کنترل بودند، یافته‌ها نشان داد تأثیر زیان‌بار چربی (پس از برداشته شدن) از میان می‌رود.

مدت زمان زیادی نیست که محققان دریافته‌اند چربی بر مغز اثر دارد و هم‌چنین فهمیده‌اند که این تأثیرات زیانبار را می‌توان از بین برد. نتایج مطالعه‌ای که در برزیل انجام شده به همراه نتایج پژوهش صورت گرفته در کالج پزشکی جرجیا (که نشان داد ورزش کردن موش‌های چاق روی تردمیل می‌تواند عملکرد هیپوکاموس را در آن‌ها بهتر کند) مبین این مطلب هستند که کاهش چربی هم احتمال ابتلای بیماری‌های مزمن را در شما از بین می‌برد و هم عملکردهای ذهنی شما را در کوتاه مدت بهبود خواهد بخشید. پس از خانه بیرون بیایید و ورزش کنید.

علم ثابت کرده است که داشتن یک برنامه‌ی منظم ورزشی نه‌تنها ظاهر بدن شما را بهتر می‌کند و احساس بهتری به شما می‌بخشد، بلکه عملکرد مغز شما را نیز بهبود خواهد داد.