از زمان‌های قدیم، عسل هم به عنوان غذا و هم دارو استفاده می‌شده است. عسل دارای ترکیبات گیاهی فوق‌العاده‌ای است که آن را تبدیل به یک ماده‌ی مفید برای سلامتی کرده است. فایده‌ی عسل برای سلامتی زمانی مشخص می‌شود که به جای شکر تصفیه‌شده که فقط دارای کالری است، از آن استفاده شود.

در زیر نمونه‌هایی از فواید اثبات شده‌ی عسل آورده شده است:

1. عسل دارای موادمغذی است

عسل مایعی شیرین و سفت است که توسط زنبورعسل تولید می‌شود. زنبورها با پرواز در محیط اطرافشان، شهد سرشار از شکر گل‌ها را جمع‌آوری می‌کنند. آنها در کندو شهدهای جمع‌آوری شده را مرتباً می‌خورند، آن‌ها را گوارش می‌کنند و دوباره شهد را بیرون می‌دهند.
محصول نهایی همان عسل است که به عنوان غذای زنبورها، ذخیره می‌شود. بو، رنگ و مزه‌ی عسل بستگی به نوع گل‌هایی دارد که زنبور شهدشان را جمع‌آوری کرده است.

یک قاشق غذاخوری (21 گرم) عسل به لحاظ تغذیه‌ای دارای 64 کالری و 17 گرم شکر است که این شکر شامل فروکتوز، گلوکز، مالتوز و ساکروز است. عسل فیبر، چربی یا پروتئین ندارد. عسل دارای مقدار ناچیزی ویتامین و مواد معدنی است و اگر بخواهید نیازهای تغذیه‌ای خود را از عسل تأمین کنید، باید چندین کیلو عسل بخورید.

عسل دارای ترکیبات گیاهی بیواکتیو و نیز آنتی‌اکسیدان است. میزان این ترکیبات گیاهی در نمونه‌های تیره‌تر عسل در مقایسه با نمونه‌هایی که دارای رنگ روشن هستند، بیش‌تر است.

2. عسل باکیفیت غنی از آنتی‌اکسیدان می‌باشد

عسل خوب حاوی آنتی‌اکسیدان‌های مهمی است که از آن جمله می‌توان به فنل، آنزیم‌ها و ترکیباتی مانند فلاوونوئید‌ها و اسیدهای ارگانیک اشاره نمود. دانشمندان بر این باور هستند که این ترکیبات در کنار یک‌دیگر به عسل خاصیت آنتی‌اکسیدانی داده‌اند.

دو مطالعه نشان داده‌اند عسل گندم سیاه، آنتی‌اکسیدان موجود در خون را افزایش می‌دهد. آنتی‌اکسیدان خطر حملات قلبی، سکته و برخی از انواع سرطان‌ها را کاهش می‌دهد. هم‌چنین سلامتی چشم را بالاتر می‌برد.

3. عسل در مقایسه با شکر، از ضرر کم‌تری برای دیابتی‌ها برخوردار است

شواهد موجود درباره‌ی عسل و دیابت چندان روشن و واضح نیستند.
عسل تعدادی از عوامل خطرساز رایج در دیابت را کاهش می‌دهد. برای مثال، عسل میزان کلسترول بد، تری‌گلیسیریدها و التهابات را کاهش و میزان کلسترول خوب را افزایش می‌دهد.
مطالعات نشان داده‌اند عسل قند خون را بالا می‌برد ولی نه به اندازه‌ی شکر تصفیه‌نشده. بنابراین، هرچند عسل به اندازه‌ی شکر تصفیه‌شده برای دیابتی‌ها ضرر ندارد، ولی دیابتی‌ها باید آن را با احتیاط مصرف کنند.
در واقع، بهتر است دیابتی‌ها مصرف همه‌ی غذاهای دارای کربوهیدرات بالا را محدود نمایند. آو آنتی‌اکسیدان موجود در عسل، فشار خون را پایین می‌آورد.

فشار خون یکی از عوامل خطرساز برای بیماری قلبی است و عسل به پایین آوردن آن کمک می‌کند. زیرا عسل حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی است که دارای تأثیرات کاهش‌دهنده‌ی فشارخون هستند.
مطالعات انجام شده روی موش‌ها و انسان نشان داده اند که مصرف عسل باعث کاهش فشار خون می‌شود.

5. عسل کلسترول خون را تنظیم می‌کند

بالا بودن میزان کلسترول خون یکی از عوامل به‌وجودآورنده‌ی بیماری قلبی است. کلسترول باعث تنگی و خشکی شریان‌ها می‌شود که در نهایت به حملات قلبی و سکته‌ی مغزی منجر می‌گردد.

چندین پژوهش نشان داده‌اند عسل می‌تواند میزان کلسترول موجود در خون را تنظیم کند. عسل میزان کلسترول کلی و کلسترول بد را کاهش و میزان کلسترول خوب را افزایش می‌دهد.

مطالعه‌ای که روی 55 بیمار انجام شده بود نشان داد، عسل میزان کلسترول بد را 8/5 درصد کاهش و میزان کلسترول خوب را 3/3% افزایش می‌دهد؛ افرادی که عسل مصرف کرده بودند در مقایسه با افرادی که شکر مصرف کرده بودند، 3/1% کاهش وزن بیش‌تری داشتند.

6. عسل میزان تری‌گلیسیریدها را پایین می‌آورد

یکی دیگر از عوامل زمینه‌ساز بیماری قلبی، بالا بودن میزان تری‌گلیسیرید در خون است. حساسیت به انسولین که به دیابت نوع 2 منجر می‌شود در نتیجه‌ی بالا بودن تری‌گلیسیریدها بروز می‌کند.
رژیم غذایی پرشکر و سرشار از کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده میزان تری‌گلیسیرید خون را افزایش می‌دهند.

چندین مطالعه نشان داده‌اند اگر به جای شکر، عسل استفاده شود، میزان تری‌گلیسیرید در خون کاهش پیدا می‌کند. برای مثال، میزان تری‌گلیسیرید در خون افرادی که به جای شکر از عسل استفاده می‌کردند، 11 تا 19% کم‌تر بود.

7. آنتی‌اکسیدان‌های موجود در عسل، فواید دیگری نیز برای قلب دارند

عسل منبع غنی فنل و سایر ترکیبات آنتی‌اکسیدانی است که در کاهش بیماری قلبی نقش مؤثر دارند.

این آنتی‌اکسیدان‌ها رگ‌هایی را که وارد قلب می‌شوند، گشاد می‌کنند و در نتیجه خون بیش‌تری به قلب می‌رسد. آن‌‌ها هم‌چنین از بروز لخته‌های خونی که می‌توانند به حملات قلبی و سکته‌ی مغزی منجر شوند، جلوگیری می‌کنند.

مطالعه‌ای روی موش‌ها نشان داد عسل قلب را از استرس اکسیداتیو (عدم تعادل میان رادیکال‌های آزاد و دفاع‌های آنتی‌اکسیدانی) محافظت می‌کند.

البته هنوز هیچ مطالعه‌ی طولانی مدتی در زمینه‌ی عسل و بیماری قلبی صورت نگرفته است و باید شواهد بیش‌تری در این باره حمع‌آوری گردد.

8. عسل آثار سوختگی و زخم‌ها را ترمیم می‌کند

در مصر باستان روی زخم‌ها و سوختگی‌ها عسل مالیده می‌شد و هنوز هم از این ماده برای التیام زخم‌ها استفاده می‌شود.

یک پژوهش مروری در سال 2015، بیست‌وپنج مطالعه را که روی عسل و اثر التیام‌بخشی آن کار کرده‌ بودند، مورد بررسی قرار داد. این مطالعه‌ی مروری نشان داد که عسل در التیام سوختگی‌های متوسط و عفونت زخم‌های جراحی، نقش فوق‌العاده‌ای دارد.
عسل هم‌چنین درمان مؤثری برای زخم انگشت پای دیابتی است که می‌تواند عوارض زیادی داشته باشد و در نهایت منجر به قطع عضو گردد.

پژوهش گزارش کرده است که عسل در درمان زخم‌ها 3/43% موفق بوده است. در یک پژوهش دیگر، زخم انگشت پای 97% بیماران دیابتی با عسل درمان شد.

پژوهشگران بر این باور هستند که قدرت التیام‌بخشی عسل ناشی از تأثیرات ضد باکتریایی و ضدالتهابی آن و هم‌چنین توانایی عسل برای آبرسانی به بافت‌های اطراف منطقه‌ی آسیب‌دیده می‌باشد.

عسل هم‌چنین می‌تواند سایر عارضه‌های پوستی مانند پسوریاسیس، هموروئید و تبخال را درمان کند.

9- عسل به کم‌کردن سرفه در کودکان کمک می‌کند

سرفه یکی از نشانه‌های شایع در کودکان مبتلا به عفونت‌های تنفسی می‌باشد. سرفه بر خواب کودک و والدینش تأثیر منفی دارد و کیفیت زندگی را پایین می‌آورد. اما داروهای اصلی و متداول برای سرفه شاید همواره کارآیی نداشته و هم‌چنین دارای تأثیرات جانبی باشند.

در این مواقع، عسل گزینه‌ی خوبی است. شواهد نشان می‌دهند عسل می‌تواند تأثیر زیادی بر کاهش سرفه داشته باشد. یک پژوهش نشان داد عسل از دو داروی سرفه‌ که معمولاً توسط پزشکان تجویز می‌شوند، کارآیی بیش‌تری دارد.
مطالعه‌ی دیگری نشان داد عسل در مقایسه با داروی سرفه، سرفه را بیش‌تر کاهش می‌دهد و کیفیت خواب را بهتر می‌سازد. عسل را به دلیل وجود خطر بوتولیسم، نباید به کودکان زیر یک سال داد.

10. عسل خوشمزه است ولی سرشار از کالری و قند طبیعی می‌باشد

عسل خوشمزه است و در مقایسه با شکر، گزینه‌ی سالم‌تری است.
سعی کنید عسل باکیفیت تهیه کنید زیرا عسل‌های بدون کیفیت از شهد گل‌ها تهیه نمی‌شوند بلکه از طریق خوراندن شربت شکر به زنبورها به دست می‌آیند.
عسل را به اندازه مصرف کنید زیرا سرشار از کالری و شکر می‌باشد.
فواید عسل زمانی مشخص‌تر می‌شود که آن را با یک شیرین‌کننده‌ی ناسالم جایگزین کنید.
در پایان روز می‌توانید به جای شکر، از عسل استفاده کنید و یک شربت ذرت سرشار از فروکتوز برای خود تهیه کنید.